نیلوفر ایرانی

روزهای ارزشمند در گاهشماری آذر ماه

۹ آذر: جشن آذرگان

نهم آذر که آذر روز نام دارد و به آخشیج مقدس آذر (آتش) و فرشته ارجمند آن آذر تعلق دارد، جشن آذرگان می باشد که آذر جشن نیز می گویند. به طور کلی آتش نزد ایرانیان بسیار ارزشمند بوده است. یکی از دیدگاه هایی که ایرانیان نسبت به آتش داشتند آن بود که همانطوری که شعله های آتش به سوی بالا زبانه می کشد آدمی هم به سوی ترقی و تعالی پیشروی کند.

 

۱۶ آذر: روز دانشجو

در ۱۶ آذر سال ۱۳۳۲ بود که دانشجویان بیدار این مرز و بوم در راه اعتراض به دخالت بیگانگان انگلیسی و آمریکایی (که با آمدن نیکسون به ایران تشدید شد) و ورود نظامیان به محیط فرهنگی دانشگاه سه تن از بهترین ها را فدا کردند. احمد قندچی، مهدی شریعت رضوی، مصطفی بزرگ ‌نیا این سه آذر اهورایی بودند که جان خودشان را فدا کردند.

 

۲۱ آذر: رهایی آذربایجان

روز ۲۱ آذر دارای دو مفهوم متفاوت است. ۲۱ آذر سال ۱۳۲۴ روز جدا شدن آذربایجان از پیکر ایران، و ۲۱ آذر سال ۱۳۲۵ روز برگشت آذربایجان به وطن. با شروع جنگ دوم جهانی و اشغال ایران از طرف قوای متفقین، ارتش شوروی منطقه آذربایجان را متصرف شد. در تاریخ ۲۱ آذر سال ۱۳۲۴ خورشیدی، اقدام به تشکیل حکومت خود مختار آذربایجان، در راستای الحاق آن به جمهوری آذربایجان شوروی نمود. ولی خوش بختانه و با مساعد شدن اوضاع سیاسی و حرکت نیروی نظامی ایران به سمت آذربایجان، مردم آن خطه قیام کرده و با در دست گرفتن اسلحه در تاریخ ۲۱ آذر ۱۳۲۵ خورشیدی حکومت دموکرات آذربایجان را از پا درآوردند.

 

۳۰ آذر: شب چله (شب یلدا)

شب یلدا یکی از جشن های بزرگ ایران باستان است که هنوز هم گرامی داشته       می شود. این شب از نظر علمی بسیار مهم است زیرا بلندترین شب سال در نیم ‌کره شمالی زمین است. این شب به هنگام غروب آفتاب از ۳۰ آذر (آخرین روز پاییز) تا طلوع آفتاب در ۱ دی (نخستین روز زمستان) اطلاق می‌شود. ایرانیان و بسیاری از دیگر اقوام آن را گرامی می‌دارند.

واژه یلدا به معنای زایش، زادروز و تولد است. ایرانیان باستان بر این باور بودند که فردای شب یلدا با دمیدن خورشید، تابش نور ایزدی افزونی می‌یابد. از همین رو میوه هایی مانند انار و هندوانه نماد این شب هستند زیرا با رنگ سرخ و شکل دایره ای نمایندگانی از خورشید هستند. البته درباره ی شب یلدا تعبیر های گوناگونی بیان می شود. داستان ها و افسانه های زیادی هم درباره این شب نقل شده است که بازگو کننده میلاد عشق است. گفته می شود در ایران باستان این دوره فرصتی برای برابری انسانها بوده است. همگان از جمله شاه لباس ساده   می پوشیدند تا یکسان به نظر آیند و کسی حق دستور دادن به دیگری را نداشت و کارها داوطلبانه انجام می گرفت نه با دستور. بسیاری از دانشمندان معتقدند شب یلدا تأثیر زیادی بر فرهنگ دیگر اقوام از جمله روم باستان و در نتیجه آیین مسیحیت داشته است. به طوری که وجود کریسمس در تاریخی که امروز گرامی داشته می شود تحت تأثیر شب یلدا می باشد. البته درباره این موضوع بحث های زیادی شده است و نظرات ضد و نقیضی گفته می شود.

خوشبختانه امروز هم این جشن در ایران گرامی داشته می شود و فرصتی برای جمع شدن خانواده ها و شادمانی آنها در کنار یکدیگر می باشد.

هم میهنان ما در جای جای میهن از آیین و روش خاص خودشان در گرامیداشت این شب بهره می برند.


یاری نامه ها:

اصل و نسب و دین های ایرانیان باستان، عبدالعظیم

گاهشماری و جشن‌های ایران باستان، هاشم رضی

پایگاه پژوهشی آریا بوم

Religion:: History» The survival of Roman religion. In Encyclopædia Britannica

Mithras. By Luther H. Martin. Journal of Biblical Literature


شماره دوم

 

آذر ١٣٨٩